Oznakowanie towarów niebezpiecznych w transporcie drogowym reguluje umowa ADR. Trzy elementy, które trzeba rozróżnić:
nalepki ostrzegawcze(na sztukach przesyłki i na pojazdach) – informują o rodzaju zagrożenia stwarzanego przez przewożony towar niebezpieczny,
tablice barwy pomarańczowej– informują o przewozie towarów niebezpiecznych oraz – w określonych przypadkach – służą do identyfikacji rodzaju zagrożenia i przewożonego towaru,
znaki dodatkowe– materiał zagrażający środowisku, materiały o podwyższonej temperaturze, towary w ilościach ograniczonych (LQ) i inne.
Poniżej znajdziesz wszystkie nalepki ostrzegawcze z podziałem na klasy oraz podstawowe zasady ich stosowania.
Potrzebujesz wersji do druku? Kompletny plakat „Oznakowanie ADR” w formacie A2 jest dostępny w naszym sklepie.
Klasy towarów niebezpiecznych ADR: wszystkie nalepki
W ADR wyróżnia się 13 klas zagrożenia. Nalepka ostrzegawcza powinna mieć kształt kwadratu ustawionego pod kątem 45° (kształt rombu).
KLASA 1Materiały wybuchowe i przedmioty z materiałem wybuchowym
Nalepka z tłem pomarańczowym z symbolem eksplodującej bomby. Dla podklas 1.4, 1.5 i 1.6 stosuje się nalepkę z numerem podklasy i literą grupy zgodności. Przykłady: materiały pirotechniczne, amunicja, materiały wybuchowe.
KLASA 2Gazy
- 2.1 gazy palne – nalepka z tłem czerwonym z symbolem płomienia. Przykłady: propan-butan, acetylen, wodór,
- 2.2 gazy niepalne i nietrujące – nalepka z tłem zielonym z symbolem butli do gazu. Przykłady: azot sprężony, hel sprężony, powietrze sprężone,
- 2.3 gazy trujące – nalepka z białym tłem i symbolem czaszki i piszczeli. Przykłady: chlor, amoniak bezwodny.
KLASA 3Materiały zapalne ciekłe
Nalepka z tłem czerwonym i z symbolem płomienia. Przykłady: benzyna silnikowa, etanol, rozpuszczalniki, farby.
KLASA 4.1Materiały zapalne stałe, materiały samoreaktywne, materiały polimeryzujące i materiały wybuchowe odczulone stałe
Nalepka z białym tłem z siedmioma czerwonymi pionowymi pasami z symbolem płomienia. Przykłady: siarka, zapałki.
KLASA 4.2Materiały podatne na samozapalenie
Nalepka z górną połową białą i dolną czerwoną i z symbolem płomienia. Przykłady: fosfor biały.
KLASA 4.3Materiały wydzielające w zetknięciu z wodą gazy palne
Nalepka z tłem niebieskim i z symbolem płomienia. Przykłady: karbid (węglik wapnia), sód, magnez w proszku.
KLASA 5.1Materiały utleniające
Nalepka z tłem żółtym i z symbolem płomienia nad kołem. Przykłady: nadtlenek wodoru, azotan amonu.
KLASA 5.2Nadtlenki organiczne
Nalepka z górną połową czerwoną i dolną żółtą i z symbolem płomienia. Przykłady: nadtlenek organiczny typu E ciekły,
KLASA 6.1Materiały trujące
Nalepka z białym tłem i z symbolem czaszki i skrzyżowanych kości. Przykłady: pestycydy, cyjanki, arsen.
KLASA 6.2Materiały zakaźne
Nalepka z białym tłem i z symbolem trzech półksiężyców nałożonych na koło. Przykłady: próbki diagnostyczne, odpady medyczne.
KLASA 7Materiały promieniotwórcze
Symbol trójlistek występuje w kategoriach oznaczanych czerwonymi paskami (I, II, III) po wyrazie RADIOACTIVE oraz we wzorze nalepki 7D.
We wzorze nalepki 7A obowiązkowo białe tło i czarny napis w dolnej połowie nalepki: „RADIOACTIVE”, „CONTENTS…”, „ACTIVITY…”. Jeden czerwony pasek po wyrazie „RADIOACTIVE”.
We wzorze nalepki 7B, 7C, 7D tło to górna połowa – żółta z białym obrzeżem, a dolna połowa – biała.
We wzorze nalepki 7B obowiązkowy czarny napis w dolnej połowie nalepki: „RADIOACTIVE”, „CONTENTS…”, „ACTIVITY…”. W czarnej ramce napis: „TRANSPORT INDEX”. Dwa czerwone paski po wyrazie „RADIOACTIVE”.
We wzorze nalepki 7C obowiązkowy czarny napis w dolnej połowie nalepki: „RADIOACTIVE”, „CONTENTS…”, „ACTIVITY…”. W czarnej ramce napis: „TRANSPORT INDEX”. Trzy czerwone paski po wyrazie „RADIOACTIVE”.
Dla materiałów rozszczepialnych, wzór nalepki 7E obowiązuje białe tło, w górnej połowie nalepki obowiązkowy czarny napis ”FISSILE”, w dolnej połowie nalepki napis w czarnej ramce: „CRITICALITY SAFETY INDEX”
KLASA 8Materiały żrące
Nalepka z tłem: górna połowa biała i dolna czarną, z symbolem kropli wyciekających z dwóch probówek, atakujących rękę i metal. Przykłady: kwas siarkowy, wodorotlenek sodu.
KLASA 9Różne materiały i przedmioty niebezpieczne
Nalepka z białym tłem i siedmioma czarnymi pionowymi pasami w górnej połowie. Obejmuje m.in. suchy lód i azbest. Dla baterii litowych i sodowo-jonowych stosuje się osobną nalepkę numer wzoru 9A z symbolem grupy baterii, jedna uszkodzona i emitująca płomień.
W sklepie THETA znajdziesz plakat A2 z pełnym zestawem oznakowania transportowego ADR — do zawieszenia w magazynie, na rampie i w kabinie kierowcy.
Wymiary nalepek
Zastosowanie | Minimalny wymiar |
Nalepka na sztuce przesyłki (opakowanie). | 100 mm x 100 mm Ze względu na wielkość sztuki przesyłki wymiary mogą zostać zmniejszone proporcjonalnie, pod warunkiem, że symbole i inne elementy nalepki pozostaną dobrze widoczne. |
Duża nalepka na kontenerze, cysternie, pojeździe. | 250 mm x 250 mm (do krawędzi nalepki). |
Tablice barwy pomarańczowej: jak je czytać
Gładkie tablice barwy pomarańczowej stosujemy podczas transportu drogowego materiałów niebezpiecznych w sztukach przesyłki (np. w skrzyniach tekturowych, kanistrach, bębnach), jeśli pojazd przewozi ładunek wymagający oznakowania tablicami barwy pomarańczowej.
Tablice barwy pomarańczowej z numerem rozpoznawczym zagrożenia i numerem UN stosujemy podczas transportu drogowego materiałów w przypadku cystern, pojazdów przewożących materiały niebezpieczne luzem.
Tablice barwy pomarańczowej powinny mieć właściwości odblaskowe, szerokość 40 cm i wysokość 30 cm; powinny być otoczone czarnym obrzeżem o szerokości 15 mm. Materiały użyte do wytworzenia tablicy powinny być odporne na warunki atmosferyczne i zapewniać trwałość oznakowania. Tablica powinna pozostać w miejscu jej umocowania po 15 minutach przebywania w ogniu, niezależnie od pozycji, w której znajduje się pojazd.
Przez środek gładkiej tablicy może przebiegać czarna pozioma linia o szerokości 15 mm.
- górne pole: numer rozpoznawczy zagrożenia (tzw. numer Kemlera), 2-3 cyfry,
- dolne pole: numer UN, zawsze 4 cyfry.
Numer rozpoznawczy zagrożenia (numer Kemlera)
Pierwsza cyfra oznacza zagrożenie. Powtórzenie cyfry wskazuje na nasilenie zagrożenia oznaczonego tą cyfrą.
Cyfra | Znaczenie |
2 | emisja gazu wskutek ciśnienia lub reakcji chemicznej |
3 | zapalność materiałów ciekłych (pary) i gazów lub samonagrzewanie się materiałów ciekłych |
4 | zapalność materiałów stałych lub samonagrzewanie się materiałów stałych |
5 | działanie utleniające |
6 | działanie trujące lub ryzyko zakażenia |
7 | działanie promieniotwórcze |
8 | działanie żrące |
9 | ryzyko samorzutnej i gwałtownej reakcji |
X przed numerem rozpoznawczym zagrożenia | materiał reaguje niebezpiecznie z wodą |
Przykład: tablica 33 / 1203 oznacza benzynę silnikową: 33 to materiał łatwo zapalny ciekły, 1203 to numer UN dla BENZYNY SILNIKOWEJ
Numery UN: co oznaczają
Numer UN to czterocyfrowy numer identyfikacyjny materiału lub przedmiotu.
Numer UN | Towar | Klasa |
UN 3480 | BATERIE LITOWO-JONOWE (przewożone samodzielnie) | 9 |
UN 3481 | BATERIE LITOWO-JONOWE W URZĄDZENIACH LUB ZAPAKOWANE Z URZADZENIAMI | 9 |
UN 3090 | BATERIE LITOWE METALICZNE | 9 |
UN 1203 | BENZYNA SILNIKOWA | 3 |
UN 1950 | AEROZOLE | 2 |
UN 1830 | KWAS SIARKOWY | 8 |
Znaki dodatkowe
Poza nalepką ostrzegawczą i tablicą barwy pomarańczowej, Umowa ADR przewiduje szereg oznaczeń uzupełniających.
Materiał zagrażający środowisku
Znak powinien mieć kształt rombu z symbolem ryby i drzewa. Wymiary minimalne powinny wynosić 100 mm x 100 mm, a minimalna szerokość linii obrzeża tworzącej kontur rombu powinna wynosić 2 mm. Znak stosuje się dla towarów, które zostały sklasyfikowane jako stwarzające zagrożenie dla środowiska.
Materiał przewożony w podwyższonej temperaturze
Czerwony trójkąt równoboczny z symbolem termometru. Minimalne wymiary boków powinny wynosić 250 mm. Znak stosuje się, gdy przewożony materiał jest transportowany w stanie ciekłym w temperaturze nie niższej niż 100°C albo w stanie stałym w temperaturze nie niższej niż 240°C. Oznakowanie umieszcza się na pojazdach, kontenerach, cysternach.
Baterie litowe lub baterie sodowo-jonowe
Oznakowanie znakiem dla baterii z numerem UN, stosowane jest wyłącznie dla przesyłek zawierających baterie z litem metalicznym, baterie litowo-jonowe, lub baterie sodowo-jonowe objęte przepisem szczególnym 188 lub 400.
Znak powinien mieć kształt prostokąta lub kwadratu o kreskowanych krawędziach. Wymiary powinny wynosić nie mniej niż 100 mm szerokości i 100 mm wysokości, a minimalna szerokość kreskowanej ramki powinna wynosić 5 mm.
Jednostka transportowa cargo fumigowana
Jednostka transportowa cargo fumigowana powinna być zaopatrzona w znak ostrzegawczy „NIEBEZPIECZEŃSTWO – jednostka poddana fumigacji, nie wchodzić”, z datą i informacją o zastosowanym środku, umieszczony przy każdym otworze w taki sposób, aby był dobrze widoczny dla osób otwierających lub wchodzących do tej jednostki.
Znak powinien mieć kształt prostokąta. Minimalne wymiary powinny wynosić 400 mm (szerokość) × 300 mm (wysokość), a minimalna szerokość linii obrzeża powinna wynosić 2 mm.
Strzałki kierunkowe
Strzałki kierunkowe stosujemy wtedy, gdy ważne jest wskazanie prawidłowego ustawienia sztuki przesyłki podczas transportu i przeładunku. Dwie czarne lub czerwone strzałki skierowane w górę, oznaczające prawidłowy kierunek ustawienia opakowania. Oznakowanie to powinno być naniesione na dwóch przeciwległych pionowych bokach sztuki przesyłki.
Ilości ograniczone (LQ)
Przesyłki w ilościach ograniczonych podlegają uproszczonym wymaganiom, ale nie są całkowicie zwolnione z oznakowania. Znak powinien mieć kształt rombu. Górna i dolna część oraz linia obrzeża powinny być czarne. Powierzchnia środkowa powinna być biała lub odpowiednio kontrastująca. Minimalne wymiary powinny wynosić 100 mm × 100 mm, a minimalna szerokość linii obrzeża tworzącej kontur rombu powinna wynosić 2 mm. Ze względu na wielkość sztuki przesyłki minimalne wymiary zewnętrzne znaku mogą zostać zmniejszone, ale nie mniej niż do 50 mm × 50 mm, pod warunkiem, że pozostanie on dobrze widoczny. Minimalna szerokość linii obrzeża tworzącej kontur rombu może zostać zmniejszona do 1 mm.
Ilości wyłączone (EQ)
Oznakowanie powinno mieć kształt kwadratu. Obrys i symbol powinny być tego samego koloru, czarne lub czerwone, na białym lub odpowiednio kontrastującym tle. Minimalne wymiary powinny wynosić 100 mm × 100 mm. Elementy znaku, dla których nie podano wymiarów, powinny być proporcjonalne do odpowiednich elementów pokazanych na rysunku.
Najczęstsze błędy w oznakowaniu ADR
- 01Nalepka o złym wymiarze.
- 02Brak nalepki zagrożenia dodatkowego przy towarach o więcej niż jednym zagrożeniu.
- 03Nieusunięte oznakowanie pojazdu po rozładunku.
- 04Nieprawidłowa tablica barwy pomarańczowej przy przewozie w cysternie wielokomorowej.
- 05Baterie litowe potraktowane jako towar nie stwarzający zagrożenia podczas transportu, bo „to tylko powerbanki”.
- 06Oznakowanie LQ zastosowane do przesyłki, która nie spełnia warunków LQ.
Kto odpowiada za prawidłowe oznakowanie
Odpowiedzialność jest podzielona między uczestników przewozu: w szczególności nadawcę, przewoźnika, załadowcę i pakującego. Każdy z nich ma własne obowiązki i każdy może zostać ukarany osobno.
Najczęstsze pytania o nalepki ADR
Czy nalepka ostrzegawcza i tablica barwy pomarańczowej to to samo?
Nie. Nalepka ostrzegawcza ADR i tablica barwy pomarańczowej to dwa różne elementy oznakowania. Nalepka ostrzegawcza – ma kształt rombu i informuje o klasie zagrożenia. Tablica barwy pomarańczowej – Informuje, że pojazd lub jednostka transportowa uczestniczy w przewozie towarów niebezpiecznych.
Jakie nalepki stosować dla baterii litowych?
Baterie litowe to klasa 9. Szczegóły oznakowania zależą od kilku kwestii. W pierwszej kolejności należy zweryfikować, czy baterie spełniają warunki przepisów szczególnych 188 lub 400 i zastosować odpowiednie oznakowanie. Jeżeli baterie wymykają się kryteriom zdefiniowanym w tych przepisach szczególnych, należy ustalić numer UN właściwy dla baterii. Tu kluczowe jest określenie z jakim rodzajem baterii mamy do czynienia, czy bateria jest przewożona samodzielnie, w urządzeniu czy razem z urządzeniem. Wszystkie te kwestie determinują to, jakie oznakowanie powinno być zastosowane.
Czy oznakowanie ADR jest wymagane przy małych ilościach?
Przy przewozie w ilościach ograniczonych (LQ) lub wyłączonych (EQ) obowiązują uproszczone wymagania, ale nie oznacza to całkowitego zwolnienia z oznakowania.
Kiedy firma potrzebuje doradcy DGSA?
Przedsiębiorca wykonujący przewóz lub związane z tym przewozem pakowanie, napełnianie, załadunek lub rozładunek towarów niebezpiecznych w ilościach przekraczających określone w Umowie ADR progi ma obowiązek wyznaczyć w przedsiębiorstwie doradcę do spraw bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych, składać roczne sprawozdanie z działalności w tym zakresie oraz szkolić pracowników, wykonujących czynności związane z przewozem towarów niebezpiecznych. THETA Consulting pełni tę funkcję dla firm produkcyjnych, logistycznych i handlowych: doradztwo w transporcie ADR, RID, IMDG i IATA.
Więcej: doradztwo ADR i funkcja DGSA.
Zapraszamy do kontaktu
Skontaktuj się z naszymi ekspertami! Dzięki naszemu wieloletniemu doświadczeniu jesteśmy w stanie zapewnić indywidualne rozwiązanie dla każdego wymagania.