22 kwietnia 2026 r. opublikowano Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/296, które ustanawia szczegółowe zasady stosowania odstępstw od zakazu niszczenia niesprzedanych produktów konsumpcyjnych. Akt ten stanowi element wdrażania rozporządzenia ESPR – Ecodesign for Sustainable Products Regulation (UE) 2024/1781.
Nowe przepisy nie wprowadzają samego zakazu niszczenia produktów. Zakaz ten został ustanowiony już wcześniej w rozporządzeniu ESPR i zacznie obowiązywać od 19 lipca 2026 r. Rozporządzenie delegowane doprecyzowuje natomiast art. 25 ESPR, określając zamknięty katalog sytuacji, w których dopuszczalne będzie odstępstwo od tego zakazu.
Zgodnie z nowymi regulacjami, niszczenie niesprzedanych produktów będzie możliwe wyłącznie w ściśle określonych przypadkach (pod warunkiem że dostępna jest dokumentacja, o której mowa w art. 3), m.in. gdy:
- produkt jest produktem niebezpiecznym w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2023/988,
- produkt jest niezgodny z przepisami prawa UE lub prawa krajowego,
- produkt narusza prawa własności intelektualnej lub warunki licencyjne,
- brak jest technicznych możliwości jego ponownego użycia,
- produkt jest uszkodzony, zdegradowany lub jego naprawa jest nieopłacalna,
- produkt jest wadliwy lub niefunkcjonalny,
- produkt przekazano w formie darowizny podmiotowi gospodarki społecznej z siedzibą na terytorium Unii, ale nie znaleziono dla niego żadnego odbiorcy;
- produkt został wprowadzony ponownie na rynek po procesie przygotowania do ponownego użycia, jednak pomimo tego nie znalazł odbiorcy.
Rozporządzenie wprowadza również istotne obowiązki operacyjne dla przedsiębiorstw. Podmioty decydujące się na zniszczenie produktów będą zobowiązane do:
- szczegółowego dokumentowania przyczyn zastosowania odstępstwa,
- przechowywania dokumentacji przez okres 5 lat,
- udostępniania jej właściwym organom na żądanie (w terminie do 30 dni),
- przekazywania stosownego oświadczenia do podmiotów zajmujących się przetwarzaniem odpadów, wskazującego podstawę prawną odstępstwa.
Z perspektywy branż takich jak kosmetyczna, detergentowa, chemiczna czy wyrobów konsumpcyjnych, nowe regulacje oznaczają konieczność wdrożenia procedur oceny możliwości ponownego użycia, redystrybucji lub naprawy produktów oraz odpowiedniego systemu dokumentacyjnego.
Harmonogram:
- rozpoczęcie stosowania (równolegle z zakazem ESPR): 19 lipca 2026 r.
- publikacja rozporządzenia: 22 kwietnia 2026 r.,