Znaki i oznakowanie ADR: nalepki, tablice i numery UN

Oznakowanie towarów niebezpiecznych w transporcie drogowym reguluje umowa ADR. Trzy elementy, które trzeba rozróżnić:

• nalepki ostrzegawcze (na sztukach przesyłki i na pojazdach) – informują o rodzaju zagrożenia,
• tablice pomarańczowe – informują, jaka konkretnie substancja jest przewożona,
• znaki dodatkowe – materiał zagrażający środowisku, wysoka temperatura, ilości ograniczone i inne.

Poniżej znajdziesz wszystkie znaki z podziałem na klasy, zasady ich stosowania oraz najczęstsze błędy, za które kontrola nakłada kary.

Potrzebujesz wersji do druku? Kompletny plakat „Oznakowanie ADR” w formacie A2 jest dostępny w naszym sklepie.

Klasy towarów niebezpiecznych ADR: wszystkie nalepki

W ADR wyróżnia się 9 klas zagrożenia. Nalepka ostrzegawcza ma kształt kwadratu obróconego o 45 stopni (romb), a jej wygląd jest jednoznacznie przypisany do klasy.

Klasa 1: Materiały wybuchowe i przedmioty z materiałami wybuchowymi

Nalepka pomarańczowa z symbolem wybuchającej bomby. Dla podklas 1.4, 1.5 i 1.6 stosuje się nalepkę z numerem podklasy i literą grupy zgodności. Przykłady: materiały pirotechniczne, amunicja, materiały wybuchowe.

Klasa 2: Gazy

• 2.1 gazy palne – nalepka czerwona z symbolem płomienia (propan-butan, acetylen, wodór),
• 2.2 gazy niepalne, nietrujące – nalepka zielona z symbolem butli (azot, hel, sprężone powietrze),
• 2.3 gazy trujące – nalepka biała z symbolem czaszki (chlor, amoniak).

Klasa 3: Materiały zapalne ciekłe

Nalepka czerwona z symbolem płomienia. Przykłady: benzyna, etanol, rozpuszczalniki, farby.

Klasa 4.1: Materiały zapalne stałe, samoreaktywne, polimeryzujące i wybuchowe odczulone stałe

Nalepka w biało-czerwone pionowe pasy z symbolem płomienia. Przykłady: siarka, zapałki, materiały samoreaktywne.

Klasa 4.2: Materiały podatne na samozapalenie

Nalepka z górną połową białą i dolną czerwoną, z symbolem płomienia. Przykłady: fosfor biały.

Klasa 4.3: Materiały wydzielające w zetknięciu z wodą gazy palne

Nalepka niebieska z symbolem płomienia. Przykłady: karbid, sód metaliczny, magnez w proszku.

Klasa 5.1: Materiały utleniające

Nalepka żółta z symbolem płomienia nad okręgiem. Przykłady: nadtlenek wodoru, azotan amonu.

Klasa 5.2: Nadtlenki organiczne

Nalepka z górną połową czerwoną i dolną żółtą, z symbolem płomienia.

Klasa 6.1: Materiały trujące

Nalepka biała z symbolem czaszki i skrzyżowanych piszczeli. Przykłady: pestycydy, cyjanki, arsen.

Klasa 6.2: Materiały zakaźne

Nalepka biała z symbolem trzech półksiężyców na okręgu. Przykłady: próbki diagnostyczne, odpady medyczne.

Klasa 7: Materiały promieniotwórcze

Symbol trójlistnej koniczyny. Występuje w kategoriach oznaczanych paskami (RADIOACTIVE I, II, III) oraz jako nalepka dla materiałów rozszczepialnych (FISSILE).

Klasa 8: Materiały żrące

Nalepka z górną połową białą i dolną czarną, z symbolem cieczy niszczącej rękę i metal. Przykłady: kwas siarkowy, wodorotlenek sodu, elektrolity.

Klasa 9: Różne materiały i przedmioty niebezpieczne

Nalepka biała z czarnymi pionowymi pasami w górnej połowie. Obejmuje m.in. baterie litowe, suchy lód i azbest. Dla baterii litowych stosuje się osobną nalepkę klasy 9 z symbolem baterii.

Wymiary nalepek: kiedy 100 mm, a kiedy 250 mm

Tablice pomarańczowe: jak je czytać

Tablica pomarańczowa to prostokąt o wymiarach 40 x 30 cm , podzielony poziomo na dwa pola:

• górne pole: numer rozpoznawczy zagrożenia (tzw. numer Kemlera), 2-3 cyfry,
• dolne pole: numer UN, zawsze 4 cyfry.

Numer rozpoznawczy zagrożenia (numer Kemlera)

Pierwsza cyfra oznacza zagrożenie główne, kolejne zagrożenia dodatkowe. Podwojenie cyfry oznacza nasilenie zagrożenia.

Przykład: tablica 33 / 1203 oznacza benzynę: 33 to ciecz bardzo łatwo zapalna, 1203 to numer UN benzyny.

Numery UN: co oznaczają

Numer UN to czterocyfrowy identyfikator konkretnej substancji lub grupy substancji, ten sam na całym świecie. Nie mówi nic o zagrożeniu, tylko jednoznacznie identyfikuje towar.

Uwaga o bateriach litowych: to dziś najczęstsze źródło błędów w oznakowaniu. Wymagania dla UN 3480 i UN 3481 różnią się w zależności od tego, czy bateria jest przewożona osobno, w sprzęcie, czy razem ze sprzętem, a także od stanu naładowania.

Znaki dodatkowe

Poza nalepką klasy i tablicą pomarańczową ADR przewiduje szereg oznaczeń uzupełniających.

Materiał zagrażający środowisku

Romb z symbolem martwej ryby i uschniętego drzewa. Wymiar minimalny 100 x 100 mm .

Materiał przewożony w wysokiej temperaturze

Czerwony trójkąt z symbolem termometru.

Baterie litowe

Oznakowanie z symbolem baterii i numerem UN, stosowane dla przesyłek baterii litowych objętych wymaganiami szczególnymi.

Jednostka poddana fumigacji

Znak ostrzegawczy „NIEBEZPIECZEŃSTWO – jednostka poddana fumigacji, nie wchodzić”, z datą i informacją o zastosowanym środku.

Kierunek ustawienia (strzałki)

Dwie czarne lub czerwone strzałki skierowane w górę, oznaczające prawidłowy kierunek ustawienia opakowania.

Ilości ograniczone (LQ) i wyłączone (EQ)

Przesyłki w ilościach ograniczonych i wyłączonych podlegają uproszczonym wymaganiom, ale nie są całkowicie zwolnione z oznakowania.

Najczęstsze błędy w oznakowaniu ADR

1. Nalepka o złym wymiarze na kontenerze (100 mm zamiast 250 mm).
2. Brak nalepki zagrożenia dodatkowego przy substancjach o więcej niż jednym zagrożeniu.
3. Nieusunięte oznakowanie po rozładunku.
4. Zła tablica pomarańczowa przy przewozie w cysternie wielokomorowej.
5. Baterie litowe potraktowane jako towar zwykły, bo „to tylko powerbanki”.
6. Oznakowanie LQ zastosowane do przesyłki, która nie spełnia warunków LQ.

Kto odpowiada za prawidłowe oznakowanie

Odpowiedzialność jest podzielona między uczestników przewozu: nadawcę, przewoźnika, załadowcę i odbiorcę. Każdy z nich ma własne obowiązki i każdy może zostać ukarany osobno.

Firmy przewożące towary niebezpieczne w ilościach przekraczających progi mają obowiązek wyznaczenia doradcy do spraw bezpieczeństwa (DGSA). THETA Consulting pełni tę funkcję dla firm produkcyjnych, logistycznych i handlowych: doradztwo w transporcie ADR, RID, IMDG i IATA. Klasyfikacja towaru niebezpiecznego zaczyna się od danych z karty charakterystyki (sekcja 14).

Najczęstsze pytania o znaki ADR